κομμουνιστικοποίηση και θεωρία της αξιακής μορφής

mondrian_checkerboard_1919-small

Piet Mondrian| Σύνθεση με Πλέγμα 9: Σκακιέρα με Ανοιχτά Χρώματα | 1919

[ελληνική μετάφραση του κειμένου Communisation and Value-Form Theory, Endnotes #2]

Διαθέσιμο σε pdf για εκτύπωση εδώ

Μετάφραση και φλυαρία: naufrageur à bord

[Π]οτέ δεν θα δουλέψω
Αρτύρ Ρεμπώ, Μια εποχή στην κόλαση

Θα δούμε παρακάτω ότι πραγματοποιήθηκε ιστο-
ρική αλλαγή από τη στιγμή που ο Χέγκελ και ο Μαρξ πήραν
τη θέση του Ρεμπώ και του Λωτρεαμόν στις καρδιές των νεαρών
Πολ Νιζάν, Η συνωμοσία

Οι παραπάνω αναφορές δεν είναι προοίμιο· είναι μια ξόβεργα. Κι εγώ δεν προσπαθώ να ιδρύσω γενεαλογίες, διανύω απλά τις αποστάσεις. Το κείμενο αυτό των Endnotes είχα ξεκινήσει να το μεταφράζω με σκοπό να συνοδεύσει μια συλλογική έκδοση μεταφρασμένων κειμένων και άρθρων πάνω στον πρώτο τόμο του Κεφαλαίου. Το εγχείρημα εκείνο –όπως συμβαίνει συχνά με τέτοια συλλογικά σχέδια– δεν ευοδώθηκε ποτέ, κι έτσι μια πρώτη και λειψή εκδοχή της μετάφρασης έμεινε να μαζεύει ψηφιακή σκόνη, εγκλωβισμένη σε έναν φάκελο με το αδιάφορο όνομα New folder(3). Από κει την ανέσυρα για να την ολοκληρώσω και να την επιμεληθώ με φροντίδα. Συνέχεια

Advertisements

Hausaufheben

/1/
Είμαι πια βέβαιος ότι η δασκάλα στα γερμανικά μ’ έχει καταχωρήσει σαν κνίτη. Το κακό ξεκίνησε όταν πήρα το θάρρος να τη ρωτήσω για την έννοια του sinnlich στον Μαρξ, για να χειροτερέψει όταν ενημέρωσα την τάξη πως το Clara-Zetkin-Park πήρε το όνομά του από τη σοσιαλίστρια και φεμινίστρια Κλάρα Τσέτκιν. Έκτοτε ξεκίνησαν τα προβλήματα. Για παράδειγμα, την προηγούμενη βδομάδα που μαθαίναμε αριθμούς και χρονολογίες, μου ζήτησε να διαβάσω το 1917. „Neunzehnhundertsiebzehn”, είπα ατάραχος, ενώ με ζώνανε τα φίδια. Ακόμη χειρότερα, τις προάλλες που κάναμε μια χαζή άσκηση για τα είδη μουσικής που μας αρέσουν, η δασκάλα με ρώτησε (αν έχει τον θεό της) πώς βρίσκω τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου. „Total schlecht”, απάντησα χωρίς περιστροφές, κι όμως φοβάμαι πως το εξέλαβε μονάχα αισθητικά. Τέρμα, νομίζω πως πρέπει να της μιλήσω για τον Hans-Jürgen Krahl προτού η κατάσταση επιδεινωθεί (ή, έστω, να της εξηγήσω ότι οι κνίτες δεν διαβάζουν Μαρξ – τουλάχιστον όχι αν δεν συνοδεύεται από τον Ένγκελς).
/2/
Το ρήμα kommen το συναντάμε συνέχεια. Είναι το βασικό μας ρήμα για την κλίση των ρημάτων (ας πούμε σαν το λύω), ενώ βάζω στοίχημα πως τον τελευταίο καιρό έχω απαντήσει „Ich komme aus Ioannina” πιο πολλές φορές απ’ ό,τι έχω πει καληνύχτα. Βέβαια, το kommen έχει και μια άλλη χρήση, εξαιτίας της οποίας χαμογελάω μόνος μου κάθε φορά που επανέρχεται. Μια συντρόφισσα μάς είχε πει την ιστορία ενός φίλου της που ταξιδεύοντας στο Βερολίνο επισκέφθηκε μια gay σάουνα. Εκεί γνώρισε κάποιον. The thing escalated quickly και σύντομα βρέθηκαν να ερωτοτροπούν σε κάποιο σκοτεινό απόμερο σημείο. Ως τότε δεν είχε χρειαστεί να πούνε πολλά· πάλι καλά γιατί ο φίλος της ιστορίας γερμανικά δεν μίλαγε. Σε μια κρίσιμη καμπή, ωστόσο, ο γερμανός ρώτησε „kommst du?” για να εισπράξει την αγχωμένη απάντηση „Griechenland”. Την επόμενη στιγμή, το σκοτεινό απόμερο σημείο αντηχούσε από τα γέλια άλλων ζευγαριών και ντροπιασμένος ο φίλος είχε μάλλον καταγραφεί ως εκείνος ο εθνικιστής gay που τελειώνει υμνώντας την Ελλάδα.
/3/
Κρατάς μυστικό; Καμιά φορά σκέφτομαι ότι η βασική διαμεσολάβηση της εποχής μας, η κατάργηση της οποίας μπορεί να πυροδοτήσει μια συλλογική απόπειρα ευτυχίας (με άλλα λόγια τον κομμουνισμό), είναι εκείνο το συγκολλητικό s που διαφοροποιεί τη λέξη arbeitslos από την klassenlos.
/4/
macht kaputt was euch kaputt macht

Σχετικά με το πέρασμα ενός προσώπου μέσα από μια αρκετά σύντομη χρονική μονάδα

Για τον ποιητή προλετάριο Xu Lizhi και τη μετάφραση των ποιημάτων του από το aruthlesscritiqueagainsteverythingexisting
Δε θέλω άλλες ειδήσεις, δώσε μου μόνο μουσική
Ειρήνη πόλεμος ειρήνη πόλεμος ειρήνη
-Τι να τις κάνω τόσες λέξεις μεσοπέλαγα;
Με δέκα μίλια φεύγοντας το καλοκαίρι μας αφήνει.

Πες μου γι αυτούς που χάσανε τη βασιλεία των ουρανών
Το νέγρο πρίγκηπα που κλαίει για τσιγάρο
Τραγούδα μου το παρελθόν, το παρελθόν, το παρελθόν
Τον επικήδειο των δασών και το σβησμένο φάρο.

Δε θέλω άλλες ειδήσεις, δώσε μου μόνο μουσική
Μη μου μιλάς για το διάστημα, ξέρω τη Μοζαμβίκη
Τραγούδα μου τη στάχτη, τραγούδα μου τη λευτεριά
Tραγούδα μου τα δάκρυα σ’ όλα τα πλάτη και τα μήκη.

Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος

Ένας φίλος μάς είχε μιλήσει κάποτε για τον Λουίτζι, «το παιδί που κοιμότανε σπουδαίος ποιητής και ξυπνούσε βιαστικός προλετάριος». Ωραίος τύπος ο Λουίτζι· πώς να τον λησμονήσεις; Ήρθε μοιραία στο μυαλό μου διαβάζοντας για τον Xu. Τον φαντάζομαι κάπως έτσι. Με μια διαφορά. Ο Xu δεν μπορούσε ή δεν άντεχε να τα κρατά αυτά τα δυο διαχωρισμένα. Η ποίηση του Xu –λέξεις που αναβλύζουν από τα έγκατα της προλεταριακής του εμπειρίας– είναι υπερβολικά παλλόμενη για να συμβιβαστεί με κάποια γλυκερή αυτονομία. Η ποίηση του Xu είναι ενοποιημένη με τη σύντομη ζωή (και τον θάνατό) του με έναν τρόπο αρνητικό και διεστραμμένο, διεστραμμένο όσο και η κοινωνία με την οποία βρισκόταν σε σύγκρουση. Η ποίηση του Xu ξεσπά, εξωθεί. Καμιά υπόσχεση ευτυχίας, καμιά ουτοπική διάθεση συμφιλίωσης δεν την κινεί. Όλη η εκμετάλλευση και όλοι οι φετιχισμοί αυτού του γαμημένου κόσμου ανάγλυφοι και τα ποιήματά του μια καθαρή αρνητικότητα. Υπάρχει μια απόσταση. Ανάμεσα στην άρνηση και το ακρότατό της, την αυτοκατάργηση. Απόσταση που εν πολλοίς διανοίγει σήμερα τη δυνατότητα για την κατάργηση των φετιχισμών. Ο Xu τη διανύει. Φευ, μοναχικά, ενσώματα και καθόλου μεταφορικά.

Λυπήθηκα πολύ. Το πέρασμά του ήταν σύντομο και πικρό. Μα, ακόμη κι έτσι, δεν ήταν λίγα αυτά που κατάφερε. Έζησε και πέθανε με πάθος. Ή όπως λέει ο ίδιος, «όποιος με ξέρει/δεν θα ξαφνιαστεί που φεύγω/ακόμα λιγότερο, δεν θα πρέπει να θρηνήσετε/ήμουν μια χαρά όταν ήρθα και μια χαρά όταν έφυγα». Ο Adorno είχε πει πως κάθε έργο τέχνης είναι ένα έγκλημα που δεν διαπράχθηκε. Θα το πω. Η τέχνη του Xu, δηλαδή η ζωή του, ήταν ένα έγκλημα που διαπράχθηκε. Μη με ρωτάς για το υποκείμενο του εγκλήματος. (Ήταν ο Xu ή ήταν η λογική του κεφαλαίου, προσωποποιημένη στον εργοστασιάρχη ή τον επιστάτη του, στον ιδιοκτήτη των 10 τετραγωνικών μέτρων, στα κόμιστρα που πλήρωνε για να συναντήσει το κορίτσι του;). Αλήθεια, πώς γράφεις το υποκείμενο, με υ κεφαλαίο ή μικρό;

Συμπαθάτε με για την απόσταση που διανύω, πείτε πως είναι εν θερμώ. Ας θάψουμε τώρα τους νεκρούς μας και ας χαζέψουμε για λίγο τον ουρανό που ο Xu δεν μπορούσε να αγγίξει, αύριο ξυπνάμε βιαστικά.